Asliye Hukuk Mahkemesi Hangi Davalara Bakar ve Görevleri Nedir?
Asliye Hukuk Mahkemesi Nedir?
Asliye hukuk mahkemesi; özel hukuk uyuşmazlıklarına bakmakla görevli asıl mahkemedir. Asliye hukuk mahkemeleri, tek hakimli olup her yargı çevresinde kurulması zorunlu mahkemelerdendir.
Özel hukuk davalarına bakan mahkemeler esasen üçe ayrılır:
- Asliye Hukuk Mahkemesi,
- Sulh Hukuk mahkemesi,
- Özel Mahkemeler
Asliye hukuk mahkemesi ve sulh hukuk mahkemesi özel hukuk uyuşmazlıklarına bakmakla görevli temel iki mahkemedir. Genel mahkemelerden olan asliye hukuk mahkemesinin görevi asıl, sulh hukuk mahkemesinin görevi ise istisnadır. Özel bir kanun hükmü ile açıkça sulh hukuk mahkemesinde bakılacağı bildirilmeyen bütün dava ve işler asliye hukuk mahkemesinde görülür. Kanunda belirli bir uyuşmazlık türü için açıkça özel bir mahkemenin görevli olduğu kabul edilmişse, uyuşmazlığı çözmeye görevli mahkeme kanunun belirlediği o özel görevli mahkemedir.
Asliye Hukuk Mahkemesinin Görevleri Nelerdir?
Asliye hukuk mahkemesi, kanun başka bir mahkemeyi özellikle görevlendirmediği müddetçe dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın aşağıdaki iki kategori içinde yer alan her türlü davaya bakmakla görevlidir:
- Malvarlığı haklarına ilişkin davalar,
- Şahıs varlığına ilişkin davalar
- Yani asliye hukuk mahkemesi genel görevli mahkemedir. Sulh hukuk mahkemelerinin görevli olduğu davalar kanunda özel olarak sayılmış ve görevinin sınırları çizilmiştir.
- Sulh hukuk mahkemesinin görevi dışında kalan tüm davalara da asliye hukuk mahkemesi bakmakla görevlidir.
Özellikle belirtelim ki; asliye ticaret mahkemeleri ile asliye hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, yeni HMK’ya göre iş bölümü ilişkisi olmaktan çıkarılıp görev ilişkisi haline getirildiğinden asliye ticaret mahkemeleri de genel mahkeme olmaktan çıkmış ve özel mahkeme haline gelmiştir.
Aralarındaki bağlantı nedeniyle birlikte açılan davalarda bir kısım dava arkadaşları veya talepler yönünden özel mahkeme, bir kısmı yönünden de genel mahkeme görevli ise davaya bakmaya tümüyle özel mahkeme görevlidir. Davanın diğerine tabaen tümüyle özel mahkemede görüleceği ilkesi, yargısal uygulamalarda kararlılıkla kabul edilip sürdürülmektedir.
Asliye Hukuk Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?
Asliye hukuk mahkemesinin görevine giren bazı davalar şunlardır:
- Tapu iptal ve tescil davası,
- El atmanın önlenmesi davası,
- Geçit hakkı davası,
- Üst hakkı davası,
- Haksız işgal tazminatı veya ecri misil davası,
- Muhtasarın aidiyetinin tespiti davası,
- Şufa (önalım) davası,
- Zilyetliğin tespiti ve korunmasına ilişkin davalar,
- Menfi tespit ve istirdat davası,
- Alacak davası,
- Tapuya şerh verilmesi veya şerhin kaldırılması davası,
- Maddi manevi tazminat davası,
- Mirastan mal kaçırma davası,
- Soy bağının düzeltilmesi ve babalık davası
- İtirazın iptali davası
- Kamulaştırmasız el atma davası,
- Kamulaştırma nedeniyle tescil ve bedel davası
- Ad ve soyadı değişikliği ile nüfus kaydının düzeltilmesine dair diğer her türlü dava,
- Mirasta tenkis davası,
- Vasiyetnamenin iptali davası,
- Miras sözleşmesinin iptali,
- Mirasçılıktan çıkarma veya çıkarmanın iptali davası,
- Mirasçılık belgesinin iptali davası,
- Mirasta istihkak davası
- Derneğin feshi veya genel kurulun iptali davası,
- Vakıflarla ilgili davalar.
