KISA SÜRELİ DAİRE KİRALAMA YASAL MIDIR? DEĞİLSE YAPTIRIMI NEDİR?
Konut sahipleri ve kiracılar açısından çeşitli avantajları ve dezavantajları bulunmakta olup tartışmaya açık olan kısa süreli (aylık, günlük, saatlik) konut kiralama yöntemi hakkında yeni düzenlemeler yapılmıştır. Kayıt dışı işlemlerin oldukça fazla olduğu bu alanda önemli vergi kayıpları söz konusu olmaktadır. Yasal bir dayanağı olmayan ve kimlerin hangi amaçlarla kullandığının tespitinin zor olduğu kısa süreli kiralama işlemi, birçok riski de beraberinde getirmektedir. Kısa süreli kiralanan bu tür konutlar, iş gezileri ve turistik amaçların yanında illegal amaçlar için de tercih edilmektedir.
Bu hususta dile getirilen şikâyetler üzerine İçişleri Bakanlığı gayriresmi otelcilik hizmeti verilmesinin önüne geçmek ve vergi kaybını önlemek adına gerekli çalışmaları yaparak, bunun akabinde 11 Ekim 2013 tarihindeki yasal değişiklikler ile birlikte günübirlik kiralanan evlerin pansiyon statüsüne geçirilerek ruhsat alması zorunlu hale getirilmiştir. Bu düzenlemeler ile birlikte bu evlere ilişkin gerekli şartların varlığı halinde ruhsat almaları sağlanarak bu evlerde güvenliğin bir nebzede de olsa sağlanması ve günübirlik kiralık ev sayısının tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Günübirlik kiralanan evlerin ruhsatı, taşınmazın bulunduğu yer belediyesinden pansiyon ruhsatı olarak alınmaktadır. Ruhsatı almak isteyen işletme sahiplerin öncelikle belediyeye beyanda bulunması ve izin alması gerekmektedir. Aynı zamanda işletme sahibinin vergi açılışı yaptırması, esnaf odasına kayıt olması ve günlük kiralık ev hizmeti sunduğu dairelerin iskanlı bir binada olması gerekmektedir.
Ruhsat alınırken en önemli şart, günlük kiraya verilecek evin bulunduğu binada bu ev dışında şayet başka ev varsa, bu evlerin sahiplerinden ilgili evin günlük kiraya verileceği hususunda oybirliği ile muvafakat alınmasının düzenlemiş olmasıdır. Ülkemizde rahatsız edici amaçlarla kullanılan günlük kiralama işlemine karşı böyle bir önlem alınması yerinde olmuştur.
Bunun yanı sıra henüz ruhsat almamış günübirlik evlerini kiraya veren işletmecilerin ruhsat alması için yapılan uyarıya karşın ruhsat almayarak pansiyon hizmeti vermeye devam eden işletmecilere bir yaptırım olarak, mülki amirin kararı ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda ‘emre aykırı davranış suçundan’ dolayı idari para cezası verilmesi ve ruhsatsız bu evin geçici süreliğine mühürlenmesi yaptırım olarak düzenlenmiştir.
Günlük kiralanan bu evlerin konaklama dışında farklı bir takım amaçlar için tercih edilmesinden dolayı denetiminin sağlanması zorunlu hale gelmiştir. Bunun sebebi ise, kolluk güçlerinin günlük kiralanan evlere yapmış olduğu baskınlarda bu evlerin uyuşturucu kullanmak, fuhuş yapmak, cinayet işlemek, kaçak olarak kalmak maksadıyla sık sık tercih ediliyor olmasıdır. Öte yandan, belediye veya emniyet birimleri tarafından bu evlerin denetiminin ve kontrolünün fiili olarak baskın gibi yöntemlerle sağlanması ise, bu evleri kiralayan kişilerin konut dokunulmazlığı hakkını ihlal edeceğinden dolayı her durumda başvurabilecek bir yöntem değildir.
Günübirlik kiralanan bu evlerin denetim sorunun çözümü için, 31.10.2016 tarihinde 678 sayılı OHAL KHK ile 1774 Sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nda önemli bir kısım değişiklikler yapılmıştır. Buna göre; 1774 Sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2. Maddesi’nin 1. Fıkrasında sayılan tesislere “günübirlik kiralanan evler” ibaresi eklenmiştir. 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2. maddesi “Otel, motel, han, pansiyon, bekâr odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş-ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar.” şeklindedir.
Aynı zamanda 678 sayılı OHAL KHK ile birlikte 1774 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin 2. fıkrası “(2)Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar.” hükmünü içermektedir.
Bu kanuni değişiklikler ile birlikte 30 yatak ve üzerinde konaklama hizmeti veren işletmelere uygulanan Geçici İkamet Yerleri Kimlik Bildirme Sistemi günlük kiraya verilen evleri de içine alacak şekilde düzenlenmiştir.
Aynı zamanda kolluk kuvvetleri işletme sahiplerinden evi kiralayan kişilerin bilgilerini anlık olarak öğrenebilecek ve bu sayede kiralayan kişileri Genel Bilgi Tarama ve Ulusal Yargı Ağı Projesi üzerinden sorgulatarak, hakkında yakalama ya da tutuklama kararı bulunan kişilerin tespit edilmesiyle birlikte ilgili kişileri kiraladıkları bu evlerde gözaltına alabilecektir.
Bu kanuni düzenlemeler ile birlikte günlük kiraya verilmek amacıyla ruhsat alınarak işletme niteliğine haiz olan bu evlerin kolluk denetiminin genel güvenlik ve asayiş yönünden emniyetin sağlanarak, aykırı davranan işletmecilere de gereken yaptırımların uygulanmasıyla hukuka aykırı olarak bu evlerin işletilmesinin önüne geçmek amaçlanmıştır.
Yapılan kanuni değişiklikler ile birlikte eskiye nazaran daha kapsamlı denetim ve yaptırım mekanizması geliştirilmiş ve bu sayede umuma açık ve herkes tarafından kullanılabilen yerleri tercih eden kişilerin günün her saatinde anlık olarak bildirim sistemiyle bilgilerinin tespiti sağlanarak günübirlik kiralanan bu evler daha güvenli hale getirilmiştir.
