Milli Akademi

Dünya Savaşı, 1914-1918 yılları arasında yaşanan, insanlık tarihindeki en büyük ve yıkıcı savaşlardan biridir. Bu savaş, sadece Avrupa’yı değil, neredeyse tüm dünyayı etkilemiş ve modern dünyanın şekillenmesinde büyük rol oynamıştır.

Dünya Savaşı Neden Çıktı?

Temel Nedenler:

1-İttifak Sistemleri:

• Avrupa ülkeleri iki büyük ittifak bloğunda birleşmişti:
• İtilaf Devletleri (Müttefikler): İngiltere, Fransa, Rusya (daha sonra İtalya, ABD)
• İttifak Devletleri: Almanya, Avusturya-Macaristan, Osmanlı Devleti, Bulgaristan
• Sömürge Rekabeti: Avrupa devletleri Afrika ve Asya’daki sömürgeler için yarış halindeydi.
• Milliyetçilik: Özellikle Balkanlar’da farklı milletlerin bağımsızlık istemesi büyük krizler yarattı.
• Silahlanma Yarışı ve Militarizm: Avrupa’da ordular büyümüş, silahlanma hızlanmıştı.
• Almanya'nın Yükselişi: Almanya’nın ekonomik ve askeri gücünün artması, İngiltere ve Fransa’yı tedirgin etti.

Kıvılcım:

• 28 Haziran 1914’te Avusturya-Macaristan Veliahtı Franz Ferdinand Bosnalı bir Sırp milliyetçisi tarafından Saraybosna’da öldürüldü.
• Avusturya-Macaristan, Sırbistan’a savaş açtı.
• İttifaklar devreye girdi ve savaş tüm Avrupa’ya yayıldı.

Savaşın Gelişimi (Kronolojik Olarak)

1914:

• Almanya, Belçika üzerinden Fransa’ya saldırdı.
• İngiltere Almanya’ya savaş ilan etti.
• Doğu Cephesi'nde Almanya ile Rusya çarpıştı.
• Osmanlı, Kasım 1914’te savaşa Almanya’nın yanında katıldı.

1915:

• Çanakkale Savaşları başladı. Osmanlı, İngiliz ve Fransız donanmalarını durdurdu.
• İtalya, İtilaf Devletleri’ne katıldı.
• Almanya, denizaltı savaşıyla İngiliz ticaretini hedef aldı.

1916:

• Verdun ve Somme muharebeleri: Batı Cephesi'nde büyük yıpratma savaşları.
• Savaş durumu kilitlendi, cepheler durağanlaştı.

1917:

• ABD savaşa girdi (Nisan 1917) — Almanya’nın denizaltı saldırıları ve Zimmermann Telgrafı nedeniyle.
• Rusya savaştan çekildi (Bolşevik Devrimi oldu, 1918’de Brest-Litovsk Antlaşması’yla resmen çekildi).

1918:

• Almanya son büyük taarruzları yaptı ama ABD’nin etkisiyle geri püskürtüldü.
• Müttefikler ilerlemeye başladı.

Osmanlı, Bulgaristan, Avusturya-Macaristan savaştan çekildi.

11 Kasım 1918’de Almanya teslim oldu. Savaş sona erdi.

 Sonuçlar:

 Kaybedenler:

Almanya, Avusturya-Macaristan, Osmanlı İmparatorluğu, Bulgaristan

 Anlaşmalar:

Versailles Antlaşması (1919): Almanya ağır şekilde cezalandırıldı.

• Osmanlı ile Sevr Antlaşması (1920), ancak uygulanamadı. Yerine Lozan Antlaşması (1923) geldi.

Sonuçlar:

• 10 milyondan fazla insan öldü.
• 4 imparatorluk yıkıldı: Osmanlı, Almanya, Avusturya-Macaristan, Rusya
• Avrupa haritası yeniden çizildi.
• Milletler Cemiyeti kuruldu (barışı sağlamak amacıyla).
• Dünya Savaşı'nın zemini hazırlandı (özellikle Almanya’daki hoşnutsuzluk nedeniyle).

Osmanlı Devleti Açısından:

Savaşa Almanya yanında katıldı (Kasım 1914)

Çanakkale’de büyük başarı kazandı ama genel olarak savaşı kaybetti

1918’de Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandı

Anadolu işgal edildi → Kurtuluş Savaşı başladı (1919)