Adli (Yargısal) Kararlar
ADLİ (YARGISAL) KARARLAR
Genel bir deyişle karar, “bir iş ya da sorun hakkında düşünülerek verilen kesin yargı (hüküm) herhangi bir durum için tartışılarak verilen kesin yargı”, “bir iş veya sorun hakkında varılan sonuç”, herhangi bir iş hakkında nasıl bir işlem yapılacağının sonuca bağlanması veya otaya çıkan bir uyuşmazlıkta kimin haklı olduğunun belirlenmesi anlamına gelir.
İdari kararlar, idari tasarrufa yetkili kişi veya kuruluşlar tarafından yasalara veya diğer hukuksal düzenlemelere uygun olarak verilip emir veya yasaklamayı içeren yahut bir sıfat veya yetki veren yahut bunları ve içinde yerine getirilme gücü bulunan kararlardır.
Hukuk yargılamasında kararlar genellikle, “ara kararlar” ve “nihai kararlar” olarak ikiye ayrılır. Ara kararları, dava konusu uyuşmazlığa kısmen veya tamamen son vermeyen ve fakat yargılama sırasında ortaya çıkan bazı sorunları çözen kararlardır. Ara kararıyla mahkeme, uyuşmazlıktan el çekmez; aksine bu tür kararlarla yargılama devam eder. Bu niteliği dolayısıyla ara kararları, mahkemeyi son karara doğru götürücü ve deyiş yerinde ise son kararı hazırlayıcı nitelikte kararlardır.
Ceza davalarındaki “karar” terimi ise hukuk davalarındaki karardan bazı açılardan ayrılır. Bunun nedeni, ceza yargılamasının kendine has özelliklerinden gelir. Ara kararları bakımından, ceza yargılamasıyla hukuk yargılaması arasında pek fark olmadığı söylenebilir. Ceza davalarındaki ara kararların biçimi konusunda, yasal bir düzenleme yoktur. Uygulamada, ara kararlarının şekli ile ilgili olarak genellikle şöyle bir yol izlenir: Eğer duruşma dışında bir karar alınıyorsa, çoğunlukla son kararlardaki şekil kıyasen uygulanmaktadır. Yok eğer duruşma içinde bir karar alınıyorsa, duruşma safahatının yazılmasından sonra, tutanağın sonunda “G.D. Gereği düşünüldü” denilerek ara kararı yazılmaktadır. Son karar ara kararlardan farklı olarak, mahkemenin yargılamadan el çekmesi sonucunu doğuran kararlardır. “Son karar” keriminin, “hüküm” ile aynı anlamda olup olmadığı konusunda bazı tartışmalar olsa da, genellikle kabul edildiğine göre ceza yargılamasında her iki terim aynı anlama gelmektedir. Hükmün gerekçesi ve hükmün fıkrasının içereceği hususlar da CMK m.232'de düzenlenmiştir.
