Milli Akademi

Vasiyetname

Ölüme bağlı tasarruf işlemlerinden bir tanesi vasiyetname yapmaktır. Kişinin ölümünden sonra ardında kalan malvarlığına ne olacağına önceden karar vermesi ölüme bağlı tasarruflar ile mümkün olur. Şahıslar vasiyetname bırakarak, öldüklerinde kendilerine ait olan terekenin ölümlerinden sonra açılacak olan vasiyetnameleri doğrultusunda paylaştırılmasını sağlarlar.

Vasiyetname Nedir?

Vasiyetname belirli şartlarla yazılı veya sözlü olarak hazırlanabilen miras bırakanın son arzularını içeren ölüme bağlı bir tasarruftur. Kelime manası itibariyle vasiyetname ‘bir kimsenin ölümünden sonra yapılmasını istediği şeyler’ anlamına gelmektedir.

Miras bırakan, diğer bir deyişle muris, düzenlediği vasiyetname ile terekesi üzerinde ölümünden sonra sonuç doğuracak şekilde işlem yapmaktadır. Kişi, vasiyetname ile beraber yapılmasını arzu ettiği konulara ilişkin tasarrufta bulunur. Vasiyetname tek taraflı hukuki bir işlemdir. Tek taraflı hukuki işlemlerin özelliği gereği irade beyanının karşı tarafa ulaşmasına ve karşı tarafın bunu kabul etmesine ihtiyaç yoktur. Dolayısıyla, vasiyetnamenin ölümden önce mirasçılara bildirilmesi veya açıklanması gerekmez. Bununla beraber muris, ölünceye kadar düzenlediği vasiyetnameyi dilediği gibi değiştirebilir.

Vasiyetname içeriğinde koşullar ve yüklemeler barındırabilir.

Vasiyetname ile yapılabilecek işlemler

Vasiyetname ile;

• mirasçı atanabilir,
• belirli mal bırakılabilir,
• tasarrufta bulunabilir,
• vakıf kurulabilir,
• mirasın paylaşılmasına (taksimine) ilişkin kurallar konabilir,
• vasiyeti yerine getirme görevlisi tayin edilebilir,
• evlilik dışında doğan çocuk tanınabilir,
• belirli mallar veya mirasçılar için mükelleffiyet ve şartlar (yüklemeler ve koşullar) konabilir,
• yedek mirasçı art mirasçı atanabilir,
• mirasçılıktan çıkarılabilir.

Vasiyetname ile yapılamayacak işlemler

Vasiyetname ile yapılamayacak bazı işlemler vardır:

• Vasiyetname ile yasal mirasçıların saklı payları ihlal edilemez,
• ahlaka ve hukuka aykırı vasiyetname bırakılamaz.
• Mirastan mahrum etme vasiyetname ile mümkün değildir.

Vasiyetname Şartları Nelerdir?

Vasiyetnamenin geçerli olması için hem içeriğine yönelik, hem şekli bakımdan, hem de usule ilişkin birçok şart bulunur. Vasiyetname düzenlenmesi için ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Bu şartlarla birlikte vasiyetname hazırlarken saklı mirasçıların saklı paylarının ihlal edilmemesi gerekliliği de unutulmamalıdır. Zira saklı paylı mirasçıların miras paylarına müdahale, mirasçılar arası vasiyetname iptal davası gibi hukuki süreçleri gündeme getirebilir. Genel şartlar bunlar olmakla beraber her vasiyetname şekli için özel şartlar aranmaktadır. Bu şartlar sıkı şekil şartlarıdır ve uyulmaması halinde vasiyetnamenin iptali gündeme gelebilmektedir.

Vasiyet İşlemi Nasıl Yapılır?

4721 sayılı Türk Medeni Kanununda 3 ayrı vasiyetname şekli öngörülmüştür. TMK m. 531 hükmüne göre vasiyetname;

1. resmi şekilde
2. miras bırakanın el yazısı ile
3. sözlü olarak yapılabilir.

Resmi Vasiyetname

Resmi vasiyetname TMK m. 532 ve devamında düzenlenmiştir. İlgili madde hükümlerine göre resmi vasiyetname iki tanığın katılmasıyla resmi memur yani Sulh Hukuk Mahkemesi Hakimi, Noter veya yetki verilmiş diğer bir görevli tarafından düzenlenir.

Resmi Vasiyetname İşlemi Nasıl Yapılır?

• Miras bırakan, arzularını resmî memura bildirir.
• Memur, vasiyetnameyi yazar veya yazdırır sonrasında ise okuması için miras bırakana verir.
• Vasiyetname, miras bırakan tarafından okunup imzalanır.
• Memur, vasiyetnameyi tarih koyarak imzalar.
• Vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesi zorunlu bir unsur olmamakla beraber muris vasiyetnameyi okuduğunu düzenlenen vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini iki tanığa beyan eder.
• Tanıklar ise murisin beyanının kendi önlerinde yapıldığını, murisi tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalar.

Tanıklara ilişkin bazı kısıtlamalar bulunmaktadır. Nitekim, kanun miras bırakanı koruma altına almaya çalışmaktadır. Bundan dolayı kanun, vasiyetnamenin özellikle de vasiyetnameden faydalanacak şahısların tanık veya vasiyetname memuru olamayacaklarını düzenler.

Aşağıdaki kişiler resmi vasiyetname düzenlenirken memur veya tanık olarak yer alamazlar:

• Fiil ehliyeti bulunmayanlar
• Kamu hizmetinden yasaklılar
• Okuryazar olmayanlar
• Miras bırakanın eşi, hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri

El Yazılı Vasiyetname

El yazılı vasiyetname TMK m. 538 hükmüyle düzenlenmiştir. Kanun hükmüne göre el yazılı vasiyetnamenin yapıldığı tarih gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Vasiyetname, açık veya kapalı olarak muhafaza edilmek üzere hakime, notere veya yetkili memura teslim edilebilir.

Sözlü Vasiyetname

Sözlü vasiyetname TMK. m. 539-541 arasında düzenlenmiştir.

Muris vasiyetname ile ilgili şartlara riayet etmek kaydıyla resmi vasiyetname ve el yazılı vasiyetname düzenleme konusunda serbesttir. Ancak bu durum sözlü vasiyetname için geçerli değildir. Sözlü vasiyetnamenin düzenlenebilmesi için olağanüstü bir durumun (yakın ölüm tehlikesi, savaş, hastalık, ulaşımın kesilmesi vb.) ve bu olağanüstü durum sebebiyle murisin el yazılı veya resmi vasiyetname düzenleyememe şartının varlığı gerekir.