ALIŞVERİŞ BAĞIMLILIĞI
ALIŞVERİŞ BAĞIMLILIĞI
Alışveriş bağımlılığı tıpta “onyomani” olarak tanımlanan kontrolsüz bir şekilde alışveriş yapma dürtüsüyle hareket ettiren bir davranış bozukluğudur. Bu durum kişinin hayatında maddi ve sosyal sorunların yaşanmasına neden olur.
Belirtiler:
- Kontrol kaybı: kişi ihtiyaç dışı olan ürünleri almaktan kendisine engel olamaz ve bu davranışı tekrarlama eğilimlidir.
- Duygusal değişimler: Alışveriş öncesinde yoğun istek ve heyecan duygusu hissederken sonrasında pişmanlık ve suçluluk duyguları olabilir.
- Ekonomik problemler: gereksiz harcamalar sonucunda kişinin birikimi zarar görebilir veya borçlanabilir bu da maddi sıkıntıları ortaya çıkarabilir.
- Sosyal hayatta problemler: aile ve arkadaşlarla yapılan tartışmalar, alışverişi öncelik haline getirmesi nedeni ile bozulabilir.
- Zaman yönetim sorunları: Alışverişe aşırı zaman ayırılması nedeni ile diğer sorumluluklarını yerine getirmeye zaman bulamaz.
Nedenleri:
- Psikolojik nedenler: depresyon, anksiyete gibi etkenler kişinin insanlardan kaçıp alışverişe sığınması bir kaçış bir rahatlama yöntemi olarak kullanılabilir.
- Sosyal veya kültürel etkenler: belli statüdeki insanlardan kabul görülme veya gösteriş için yapılabilir.
- Biyolojik faktörler: alışveriş sırasında beyinde gerçekleşen ödül sisteminin aktif olması, kişide geçici mutluluk hissi oluşturur ve bu da tekrarlayan alışveriş davranışlarına yol açabilir.
Tedavi yöntemleri:
- Psikoterapi: Bilişsel davranışçı terapi gibi yöntemlerle kişinin alışveriş dürtülerini tetikleyen düşünce ve davranışları üzerinde çalışılır ve değiştirilmesi hedeflenir.
- İlaç tedavisi: Alışveriş bağımlılığı depresyon veya anksiyete gibi problemlerden gerçekleşiyorsa ilk önce bunlar giderilir ilaç tedavisi uygulanır.
- Destek grupları: Aynı sorunları yaşayan bireylerin deneyim paylaşımı kişilerin bu konuda yalnız olmadıklarını hissetmesi bu durumla başa çıkmalarını kolaylaştırabilir.
Önleme yöntemleri:
- Duygusal farkındalık
- Bütçe planlaması
- Alışveriş listesi hazırlaması (alışverişe çıkmadan liste hazırlamak bireyin yalnızca ihtiyaç duyduğu ürünleri almasına yardımcı olabilir.)
- Alternatif aktiviteler boş zamanları değerlendirmek için alışveriş dışında başka hobilerle meşgul olması hem sosyal hem de maddi anlamda iyi olabilir.
