MİRASIN AÇILIMI VE DAĞILIMI
MİRASIN AÇILIMI VE DAĞILIMI
Miras, bir kişinin ölümünden sonra geriye bıraktığı mal varlığının, mirasçılara intikal etmesi işlemidir. Miras bırakan ya da eski deyimiyle muris, ölmesi veya gaipliğine karar verilmiş olması dolayısıyla terekesi(mirası) mirasçılarına geçen gerçek kişidir. Tereke ise miras bırakanın mirasçılara geçen ve parayla ölçülebilen bütün hak ve borçları ile hukukî ilişkilerini ifade eder. Buna aynı zaman da miras da denir. Miras, Medeni kanunda iki türlü mirasçılık kabul edilmiştir. Bunlar: yasal mirasçı, atanmış mirasçı. Yasal Mirasçı, doğrudan doğruya kanundan doğan, yani bizzat kanunun belirlediği mirasçılıktır. Bu mirasçılığın belirlenmesinde miras bırakanın ve mirasçı ile aralarındaki kan bağına uyruk bağına bakılır. Yasal mirasçılar kan hısımları, sağ kalan eş, evlatlık, ve Devlettir.
Kan hısımlarının mirasçılığı
- Birinci dereceden mirasçılar: ALTSOY (çocuklar, sağ kalan eş, evlatlık)
- İkinci dereceden mirasçılar: ANA ve BABA ve onların alt soyu (kardeşler, yeğenler)
- Üçüncü dereceden mirasçılar: BÜYÜK ANA ve BÜYÜK BABA
Atanmış mirasçı, Bir kişinin, mirasın tamamını veya belli bir oranını almasını içeren her tasarruf, mirasçı atanması sayılır. Miras bırakanın bu surette mirasına dahil ettiği kişiye atanmış mirasçı denmektedir. Miras bırakan, mirasçı ataması ile birlikte terekesine doğrudan doğruya bir kimseyi hak sahibi kılmaktadır. Mirasın açılması ve dağıtılması, ölen kişinin mal varlığının yasal mirasçılara nasıl ve hangi koşullarda paylaştırılacağına dair bir dizi aşamadan oluşur. Bu süreç, kişinin ölümünden sonra belirli yasal adımların atılmasını gerektirir. Türkiye'deki yasal süreçleri baz alarak mirasın açılıp dağıtılma aşamaları şu şekilde sıralanabilir:
1. Mirasın Açılması
- Mirasın geçme anı: miras bırakanın ölüm anıdır.
- Mirasın Açılma Zamanı: Miras, kişinin ölüm anında açılmış sayılır. Yani, ölüm anında kişinin mal varlığı, yasal olarak mirasçılar arasında bölüşülmeye başlar.
- Mirasa İtiraz Durumu: Eğer mirasçılar, bir kişinin mirası üzerinde anlaşmazlık yaşıyorlarsa, itirazlarını mirasın açılmasından sonra belirli bir süre içinde yapmalıdırlar.
2. Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Alınması
- Veraset İlamı Başvurusu: Mirasçılar, kişinin ölümünden sonra mirasçılık haklarını kanıtlamak için veraset ilamı almak zorundadır. Bu belge, bir kişinin mirasçı olduğunu resmi olarak ispatlar. Veraset ilamı, kişinin ölümünün ardından kişinin bulunduğu yerin sulh hukuk mahkemesine veya noterler aracılığıyla alınabilir.
3. Mirasın Tespiti ve Değerleme
- Mirasın Tespiti: Mirasçılar, ölen kişinin mal varlığını ve borçlarını belirlemelidir. Bu adım, ölen kişinin sahip olduğu taşınmazlar (ev, arazi vb.), taşınabilir mallar (para, hisse senetleri, araç vb.) ve borçların (kredi, alacaklar) belirlenmesini içerir.
4. Borçların Ödenmesi
- Borçların Tespiti ve Ödenmesi: Mirasçılar, ölen kişinin borçlarını ödemek zorundadır. Borçların ödenmesi, mirasın dağıtımından önce yapılmalıdır. Eğer mirasçılar, ölen kişiye ait borçları ödeyemezlerse, mal varlığının satılması gerekebilir. Yasal olarak, ödenmesi gereken borçlar önceliklidir ve genellikle mirasçıların mal varlığından önce ödenir.
5. Mirasın Dağıtılması
- Mal Varlığının Paylaştırılması: Borçlar ödendikten sonra, geriye kalan mal varlığı mirasçılar arasında paylaştırılır. Paylaştırma işlemi, kişinin bıraktığı vasiyetnameye (varsa) ve yerel yasalara göre yapılır.
- Eşin Payı: Eğer ölen kişinin sağ kalan bir eşi varsa ona çocukları ile birlikte paylaştırılır ve eşine ¼ verilir. Ancak miras alt soy ile değil de miras bırakanın ana babası ve onun alt soyu (kardeşleri, yeğenleri) ile alırsa 1/2
- Çocukların Payı: Çocuklar, ölen kişiden kalan mal varlığının en büyük payını alır. Bu pay anneleri dışında kendi aralarında pay edilir.
Sonuç olarak miras bu şekilde paylaştırılıyor. Mirasın paylaşımında ortada bulunan bir vasiyetname var ise o vasiyetnameye göre mal paylaşımı yapılır. Mirasçı olabilmek için sulh hukuk mahkemesinden Veraset ilamı alınmak zorundadır. Mirasçılar içerisinde evlatlık, evlilik dışı doğmuş ve soy bağı, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olanlar, baba yönünden evlilik içi hısımalar gibi mirasçı olurlar. Evlilik dışı daha doğmamış bir bebek var ise miras dağıtımı bebeğin tam ve sağ doğumu beklenir. Mahkeme o süreye kadar bekletilir. Miras alabilmek için MİRASÇILIK EHLİYETİ olması gerekir. Bunlar; sağ olmak, mirasa ehil olmak, mirastan yoksun bulunmamaktır. Miras açılımı ve dağılımı bu şekilde olmaktadır.
